Wirus brodawczaka ludzkiego HPV jest powszechnym patogenem przenoszonym głównie podczas kontaktów intymnych. Większość zakażeń ustępuje samoistnie, jednak infekcja wywołana przez typy wysokiego ryzyka może utrzymywać się przez lata i prowadzić do zmian przedrakowych oraz rozwoju nowotworu. Szczepienie pozwala ograniczyć ryzyko zakażenia najgroźniejszymi typami wirusa, zanim organizm będzie miał z nimi kontakt.

Jak działają szczepienia HPV?

Szczepienia HPV pobudzają układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał rozpoznających określone typy wirusa. Preparaty nie zawierają żywego HPV, dlatego nie mogą wywołać zakażenia ani choroby nowotworowej. Po szczepieniu organizm jest przygotowany do szybkiej reakcji – przeciwciała mogą zneutralizować wirusa, zanim dojdzie do trwałego zakażenia komórek.

Szczepionka ma działanie profilaktyczne. Nie leczy istniejącej infekcji HPV ani zmian, które już powstały, dlatego największą skuteczność osiąga po podaniu przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. Zaszczepić mogą się również osoby dorosłe – decyzję warto podjąć po konsultacji z lekarzem, który uwzględni wiek, wcześniejsze dawki i indywidualne ryzyko zakażenia.

Przed czym chroni szczepionka przeciw HPV?

Typy HPV wysokiego ryzyka odpowiadają za niemal wszystkie przypadki raka szyjki macicy. Mogą być również związane z rozwojem nowotworów sromu, pochwy, prącia, odbytu oraz części gardła. Szczepienie ogranicza ryzyko zakażeń prowadzących do tych chorób, a dostępne dane wskazują, że może zapobiegać ponad 90 procentom nowotworów wywoływanych przez HPV.

Zakres ochrony zależy od rodzaju zastosowanego preparatu. Szczepionka dziewięciowalentna zabezpiecza przed dziewięcioma typami HPV – w tym typami 16 i 18, które odpowiadają za znaczną część nowotworów związanych z wirusem. Chroni również przed typami 6 i 11, będącymi najczęstszą przyczyną kłykcin kończystych, czyli brodawek narządów płciowych.

Kiedy najlepiej wykonać szczepienie przeciw HPV?

Szczepienie jest zalecane zarówno dziewczętom, jak i chłopcom od 9. roku życia. Podanie preparatu w młodym wieku pozwala uzyskać silną odpowiedź immunologiczną i rozpocząć ochronę przed możliwym kontaktem z wirusem. Schemat szczepienia zależy między innymi od wieku osoby przyjmującej pierwszą dawkę oraz stanu jej układu odpornościowego.

W Polsce dzieci i młodzież mogą korzystać z bezpłatnych szczepień na zasadach określonych w aktualnym programie. Przed wizytą warto sprawdzić obowiązujące kryteria oraz dostępność preparatów w przychodni.

Czy szczepionki przeciw HPV są bezpieczne?

Bezpieczeństwo preparatów przeciw HPV jest monitorowane od wielu lat. Najczęściej występują łagodne, krótkotrwałe reakcje – ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia, zmęczenie, ból głowy albo podwyższona temperatura. U młodzieży może pojawić się omdlenie związane ze stresem i samym wkłuciem, dlatego po podaniu szczepionki zalecana jest krótka obserwacja.

Dostępne badania nie potwierdzają, aby szczepienie przeciw HPV powodowało niepłodność, choroby autoimmunologiczne lub przedwczesną niewydolność jajników. Światowa Organizacja Zdrowia uznaje szczepionki przeciw HPV za preparaty o dobrym profilu bezpieczeństwa i wysokiej skuteczności.