Wirus brodawczaka ludzkiego, czyli HPV, jest powszechnym wirusem przenoszonym przede wszystkim podczas kontaktów intymnych. Zakażenie często przebiega bezobjawowo i samoistnie ustępuje, jednak jego przetrwała postać może prowadzić do zmian przedrakowych oraz rozwoju nowotworów.
HPV – co warto wiedzieć?
HPV odpowiada za rozwój raka szyjki macicy i może mieć związek z nowotworami sromu, pochwy, odbytu, prącia oraz jamy ustnej i gardła. Jedną z najskuteczniejszych metod ograniczenia ryzyka zakażenia groźnymi typami wirusa jest profilaktyczne szczepienie.
Szczepienia HPV zaleca się zarówno dziewczętom, jak i chłopcom. Preparat można podawać po ukończeniu 9. roku życia, a najlepszą odpowiedź układu odpornościowego obserwuje się u młodych osób przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. Wczesne wykonanie szczepienia pozwala zbudować ochronę, zanim dojdzie do kontaktu z wirusem.
Kto powinien zaszczepić się przeciw HPV?
W pierwszej kolejności szczepienie rekomendowane jest dzieciom i nastolatkom. W Polsce bezpłatny powszechny program obejmuje dziewczęta i chłopców po ukończeniu 9. roku życia do ukończenia 14 lat. W ramach programu podawane są dwie dawki szczepionki w odstępie od 6 do 12 miesięcy.
Szczepienie zaleca się również osobom do 26. roku życia, które nie zostały wcześniej zaszczepione lub nie ukończyły pełnego cyklu. U osób w wieku od 27 do 45 lat decyzję warto podjąć po rozmowie z lekarzem – znaczenie mają między innymi wcześniejsze szczepienia, stan zdrowia i indywidualne ryzyko zakażenia.
Czy osoba aktywna seksualnie może się zaszczepić?
Rozpoczęcie aktywności seksualnej nie wyklucza szczepienia. Osoba dorosła mogła mieć kontakt z jednym typem HPV, ale nadal może uzyskać ochronę przed pozostałymi typami zawartymi w szczepionce. Preparat nie leczy istniejącego zakażenia ani zmian, które już się rozwinęły – jego zadaniem jest zapobieganie przyszłym infekcjom.
Przed szczepieniem nie trzeba rutynowo wykonywać testu na HPV ani cytologii. Każdy pacjent powinien jednak przejść kwalifikację medyczną, podczas której specjalista oceni aktualny stan zdrowia i dobierze właściwy schemat podania preparatu.
Czy szczepionka przeciw HPV jest bezpieczna?
Szczepionki przeciw HPV są dokładnie badane i monitorowane. Najczęściej występują łagodne, krótkotrwałe reakcje – ból, obrzęk lub zaczerwienienie w miejscu wkłucia, zmęczenie, ból głowy albo mięśni.
Szczepienie należy odroczyć podczas ostrej infekcji przebiegającej z wysoką gorączką lub w okresie zaostrzenia choroby przewlekłej. Nie zaleca się wykonywania go w ciąży, natomiast karmienie piersią nie jest przeciwwskazaniem. Ostateczną decyzję podejmuje osoba kwalifikująca do szczepienia.
Szczepienie nie zastępuje badań profilaktycznych
Zaszczepione kobiety nadal powinny regularnie wykonywać badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy zgodnie z aktualnymi zaleceniami. Szczepienie i systematyczna profilaktyka ginekologiczna wzajemnie się uzupełniają, pomagając ograniczyć ryzyko późnego wykrycia nieprawidłowych zmian.
Szczepienie przeciw HPV jest inwestycją w zdrowie na przyszłość. W razie wątpliwości dotyczących wieku, liczby dawek lub wyboru preparatu warto skonsultować się z lekarzem albo położną w centrum zdrowia dla kobiet.